Ολοκληρωμένη Στρατηγική Πληρωμών

Το χρήμα κεντρικής τράπεζας αποτελεί το πιο ασφαλές και αξιόπιστο μέσο διακανονισμού στις αγορές λιανικής και χονδρικής. Καθώς οι ψηφιακές πληρωμές συνεχίζουν να εξελίσσονται τεχνολογικά, η διατήρηση του ρόλου του χρήματος κεντρικής τράπεζας στο σύστημα πληρωμών είναι καθοριστική για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης και της σταθερότητας. Η υποστήριξη τόσο του φυσικού όσο και του ψηφιακού χρήματος κεντρικής τράπεζας ενισχύει τον διττό χαρακτήρα του τραπεζικού συστήματος (two-tiered) και διασφαλίζει την ενιαία φύση του χρήματος σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ.

Η ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και της νομισματικής κυριαρχίας της ζώνης του ευρώ υποστηρίζεται ενεργά από την εισαγωγή νέων υποδομών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην μείωση της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές υποδομές και σχήματα πληρωμών, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή κυριαρχία σε κρίσιμες υπηρεσίες πληρωμών και περιορίζοντας τους κινδύνους που απορρέουν από γεωπολιτικές ή τεχνολογικές εξαρτήσεις. 

Το Ευρωσύστημα επιδιώκει μια ενιαία, ανταγωνιστική και καινοτόμο ευρωπαϊκή αγορά πληρωμών που να ωφελεί καταναλωτές και επιχειρήσεις. Κεντρικός στόχος είναι η ανάπτυξη πανευρωπαϊκών λύσεων πληρωμών με ευρεία αποδοχή και επαρκή κλίμακα ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα, να μειωθεί το κόστος συναλλαγών και να ενισχυθεί η εμπειρία των χρηστών. Παράλληλα, απαιτείται εξέλιξη των υποδομών πληρωμών ώστε να υποστηρίζουν νέες τεχνολογίες και την καινοτομία του ιδιωτικού τομέα. Η ενίσχυση ενός πιο ολοκληρωμένου και αποδοτικού οικοσυστήματος, ιδιαίτερα για τις συναλλαγές χονδρικής, εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην επίτευξη των ευρύτερων στόχων της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της ΕΕ.

Η επιτυχής υλοποίηση της εισαγωγής νέων ψηφιακών μορφών χρήματος, σε συνδυασμό με αποτελεσματικά, ασφαλή και ενοποιημένα συστήματα πληρωμών σε ευρώ, μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ. Τα απτά οφέλη σχετίζονται με τη μείωση του κόστους δανεισμού, τη μείωση της έκθεσης στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών και την προστασία από κυρώσεις και περιοριστικά μέτρα.

Η διαδικασία μετατροπής περιουσιακών στοιχείων σε ψηφιακά παραστατικά αξίας (γνωστή ως «tokenisation») μπορεί να αλλάξει δομικά το οικοσύστημα πληρωμών, επιτρέποντας νέους τρόπους αναπαράστασης, μεταφοράς και διακανονισμού αξίας μέσω προγραμματιζόμενων πλατφορμών που αυξάνουν την αποδοτικότητα και τη διαφάνεια. Ωστόσο, σε ένα σύστημα που βασίζεται στο δημόσιο και το ιδιωτικό χρήμα, η παραπάνω διαδικασία δεν αντικαθιστά τις υπάρχουσες μορφές χρήματος, αλλά επηρεάζει τόσο τον τρόπο με τον οποίο τα στοιχεία αυτά αλληλεπιδρούν ως μέσα διακανονισμού όσο και τις υποδομές που τα υποστηρίζουν. 


Σε ένα «tokenised» οικοσύστημα, το «tokenised» χρήμα κεντρικής τράπεζας αποτελεί το θεμελιώδες επίπεδο οριστικού διακανονισμού και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της μοναδικότητας του χρήματος. Στο ίδιο οικοσύστημα, τα ιδιωτικά περιουσιακά στοιχεία διακανονισμού (tokenised καταθέσεις – stablecoins) θα λειτουργούν συμπληρωματικά, χωρίς να αντικαθιστούν τον βασικό ρόλο του χρήματος κεντρικής τράπεζας. Έτσι, θα πρέπει να υπόκεινται στη νομοθεσία της ΕΕ, να είναι  εκφρασμένα σε ευρώ και να είναι κατάλληλα σχεδιασμένα και ρυθμισμένα, ώστε να υποστηρίζουν την καινοτομία και ταυτόχρονα να διασφαλίζουν τη νομισματική κυριαρχία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.


Η ανάπτυξη μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς tokenised assets σε ευρώ, βασισμένη στις υποδομές της ΕΕ, συνδυάζει την τεχνολογική καινοτομία με τη χρηματοοικονομική κυριαρχία και ανθεκτικότητα, και μπορεί να συμβάλει στη διασφάλιση επαρκούς βαθμού στρατηγικής αυτονομίας στον χώρο των πληρωμών.

Η συνδυαστική λειτουργία DLT και tokenisation θεωρείται κρίσιμη για τον εκσυγχρονισμό των χρηματοπιστωτικών αγορών, καθώς επιτρέπει την ενοποίηση της έκδοσης, της μεταβίβασης και του διακανονισμού χρηματοοικονομικών μέσων σε ένα ενιαίο, προγραμματιζόμενο και αυτοματοποιημένο περιβάλλον. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η πολυπλοκότητα των υφιστάμενων δομών, ενισχύεται η αποδοτικότητα των συναλλαγών και δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για νέες μορφές ψηφιακών υποδομών διακανονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ ενέκρινε στην κατεύθυνση αυτή τη στρατηγική διπλής τροχιάς:

• Βραχυπρόθεσμη τροχιά (Project Pontes): Σύνδεση μεταξύ πλατφορμών DLT και υπηρεσιών TARGET έως το τέλος του 2026

• Μακροπρόθεσμη τροχιά (Project Appia): Διαμόρφωση καινοτόμων, ολοκληρωμένων χρηματοοικονομικών οικοσυστημάτων έτοιμων για το μέλλον.

Παράλληλα, το Ευρωσύστημα εξετάζει περαιτέρω αναβαθμίσεις των υφιστάμενων υποδομών TARGET, συμπεριλαμβανομένης της διεύρυνσης του ωραρίου λειτουργίας του συστήματος T2 και της ενίσχυσης της επιχειρησιακής ανθεκτικότητας, ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες μιας οικονομίας που λειτουργεί ολοένα και περισσότερο σε πραγματικό χρόνο, συμβάλλοντας στους στόχους της ΕΕ για ανταγωνιστικότητα, χρηματοπιστωτική σταθερότητα και στρατηγική αυτονομία.

Οι προκλήσεις στις πληρωμές B2B αντανακλούν τις ευρύτερες εξελίξεις στο συνολικό οικοσύστημα πληρωμών. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην υιοθέτηση κοινών προτύπων ανταλλαγής δεδομένων, στην αξιοποίηση του ISO 20022, στην ενίσχυση της ψηφιακής ταυτότητας των επιχειρήσεων και στην περαιτέρω αυτοματοποίηση των διαδικασιών (straight-through processing), με στόχο την αποτελεσματικότερη διαχείριση ρευστότητας. Ωστόσο, η ισχυρή εξάρτηση από παρόχους πληρωμών, σε συνδυασμό με την έλλειψη τυποποίησης μεταξύ ERP, APIs και πλατφορμών B2B, δημιουργεί τριβές και περιορίζει την πλήρη αξιοποίηση της τεχνολογίας.


Παράλληλα, η υιοθέτηση των άμεσων πληρωμών στην ΕΕ, σε συνδυασμό με τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, δημιουργεί ευκαιρίες βελτίωσης των πληρωμών B2B. Το Ευρωσύστημα επενδύει περαιτέρω στην υποδομή διακανονισμού άμεσων πληρωμών TIPS, επεκτείνοντας τη διασύνδεσή του με περισσότερα συστήματα άμεσων πληρωμών και διευρύνοντας την πρόσβαση σε μη τραπεζικούς παρόχους. 


Η πλήρης αξιοποίηση των οικονομιών κλίμακας των άμεσων πληρωμών μέσω TIPS προϋποθέτει οι πάροχοι πληρωμών να ανταποκριθούν καλύτερα στις ανάγκες των επιχειρήσεων, με βελτιωμένες υπηρεσίες, μεγαλύτερη τυποποίηση, αυξημένη διαφάνεια και ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων για άμεσες πληρωμές B2B.

Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί την ηλεκτρονική μορφή μετρητών για καθολική χρήση σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ (σε καταστήματα, ηλεκτρονικά ή πρόσωπο με πρόσωπο), διαθέσιμο τόσο online όσο και offline. Θα παρέχεται δωρεάν ως δημόσιο αγαθό για βασική χρήση και θα εξασφαλίζει το υψηλότερο επίπεδο προστασίας της ιδιωτικής ζωής. Το ψηφιακό ευρώ και οι πανευρωπαϊκές ιδιωτικές λύσεις πληρωμών θεωρούνται πρωτοβουλίες που αλληλοσυμπληρώνονται. Το Ευρωσύστημα επιδιώκει τη δημιουργία ενός ανθεκτικού, ολοκληρωμένου, καινοτόμου και ανταγωνιστικού οικοσυστήματος πληρωμών λιανικής, το οποίο θα λειτουργεί υπό ευρωπαϊκή διακυβέρνηση και θα προσφέρει πανευρωπαϊκή εμβέλεια στα σημεία αλληλεπίδρασης (Point of Interaction – POI).

Μέσω των νέων τεχνολογικών υποδομών DLT και των λύσεων διαλειτουργικότητας του Ευρωσυστήματος, εξετάζονται και υποστηρίζονται αυτοματοποιημένες συναλλαγές πληρωμής έναντι πληρωμής (PvP) μεταξύ διαφορετικών νομισμάτων και κεντρικών τραπεζών, μειώνοντας το κόστος και τον χρόνο των διασυνοριακών ροών. Αξιοποιώντας τόσο τη διασύνδεση συστημάτων άμεσων πληρωμών όσο και τις δυνατότητες που δημιουργούν το tokenisation και οι τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού, οι σχετικές δράσεις ευθυγραμμίζονται με τον οδικό χάρτη της G20 για ταχύτερες, φθηνότερες, περισσότερο διαφανείς και προσβάσιμες διασυνοριακές πληρωμές.